Nieprzystosowanie społeczne

Problem nieprzystosowania społecznego i często związany z nim problem przestępczości, pojawiający się w wyniku kumulacji i utrwalenia się różnorodnych niekorzystnych czynników w samej jednostce, jak i w przestrzeni społecznej od wielu lat stanowią przedmiot rozważań badawczych i teoretycznych.

Ich celem jest prowadzenie takiej polityki społecznej, która, jeśli nie wyeliminuje, to przynajmniej ograniczy ich występowanie. Najskuteczniejszą metodą pracy są działania profilaktyczne, prewencyjne, stąd wyodrębnienie specyficznych czynników ryzyka dla nieprzystosowania społecznego i przestępczości stanowi ważny cel badań i rozważań teoretycznych. Jedna z licznych grup zawodowych — kuratorzy sądowi zawodowi i społeczni — mają za zadanie wyodrębniać czynniki ryzyka dotyczące podopiecznych, z którymi współpracują, dla formułowania diagnoz i prognoz resocjalizacyjnych.

Od wielu lat polscy i zagraniczni badacze poszukują czynników ryzyka sprzyjających niedostosowaniu społecznemu i przestępczości właśnie w celu wdrożenia działań profilaktycznych i interwencyjnych, skutecznie ograniczających to zjawisko. Wiadomo bowiem, że jego całkowite wyeliminowanie jest niemożliwe. Do silniejszego zaznaczenia swej przynależności do grupy. Zachowanie taki prowadzi do odrzucenia autorytetu rodziców i wszelkich instytucji wychowawczych, systemu wartości i norm uznawanych przez ogół społeczeństwa.

Wzrastająca rola grup rówieśniczych przy równoczesnym osłabieniu innych więzi społecznych wśród młodzieży zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia zachowań dewiacyjnych. Czynnikiem kryminogennym jest także brak jednoznacznych wzorów zachowania dorastającej młodzieży, uczestnictwo w grupie rówieśniczej, bandzie, gangu czy młodzieżowej grupie przestępczej jest zatem próbą zdefiniowania swej przynależności społecznej, często przez świadome odrzucenie norm i wartości świata dorosłych.